Dronları etkisiz hale getirmek için kullanılan yöntemlerden biri, tehdit dronuna yönlendirilen akıllı bir sistem kullanmaktır. Bu sistem öncelikle hedefin tespitini gerçekleştirir, ardından doğrudan çarparak veya yakınında patlayarak imha eder.
Tehdidin konum tespiti ne kadar hassas olursa, angajmanın başarısı da o kadar yüksek olur. Bu süreçte gelişmiş radar sistemleri, akustik tabanlı tespit sistemleri veya elektro-optik algılayıcılar kullanılabilir. Eğer tehdit bir RF kaynağına sahipse, sinyal yönü tespit edilerek de angajman sağlanabilir. Bu sistemler koordinat bilgilerini önleyici drona iletmelidir. Alternatif olarak, destek sistemlerine ihtiyaç duymadan, önleyici dron üzerindeki sensörlerle de angajman gerçekleştirilebilir. Bu konuda birçok farklı çalışma yürütülmekte ve ben de ülkemizde böyle bir sistemin en etkili şekilde nasıl geliştirilebileceği üzerine düşünüyorum. Projelendirme aşamasına geçmeden önce mevcut sistemleri incelemek faydalı olabilir.
Raytheon ve Anduril Industries
Önleyici dronlar konusunda, küçük ve orta boyutlu tehditlere karşı geliştirilen çözümler üzerine odaklanıyorum. Ancak, büyük tehditleri vurabilmek için tasarlanmış iki maliyetli sistemden bahsetmek, diğerlerine geçmeden önce konunun daha iyi anlaşılmasını sağlayabilir.
Bunlardan ilki, Raytheon firmasının Coyote Block-2 ürünüdür. Bu jet motorlu kinetik önleyici, Raytheon’un Ku-bandı Radyo Frekansı Sensörü (KuRFS) gibi hassas hedefleme radarlarıyla entegre çalışır. Yerden raylı bir fırlatıcı aracılığıyla havalanır ve jet motoruyla yüksek hızlara ulaşarak hedefe yönelir.
Gelişmiş arayıcı başlığı sayesinde tehdit İHA’yı hassas bir şekilde takip eder. Hedefe yaklaştığında, patlayıcı başlığıyla infilak ederek veya doğrudan çarparak imha eder.
Anduril Industries firmasının Roadrunner ürünü de benzer bir konsepte sahiptir. Modüler ve yeniden kullanılabilir bir önleyici dron olarak tasarlanmıştır. Hem sabit kanatlı hem de VTOL (dikey iniş-kalkış) yeteneklerine sahip hibrit bir tasarımı vardır. Yeniden kullanılabilir olması, operasyonel maliyetleri düşürerek uzun vadede daha ekonomik bir çözüm sunar. Sistem, Anduril Lattice AI altyapısıyla entegre çalışır.
Bu gelişmiş sistemler büyük hedefler için etkili çözümler sunarken, küçük dronlara karşı kullanım maliyet açısından verimsiz olabilir. Açık kaynak verilerine göre, Raytheon Coyote Block-2’nin birim maliyeti 100.000 $ civarındadır. Anduril Roadrunner için kesin bir fiyat bilgisi bulunmamakla birlikte, ABD’nin 500 adet Roadrunner için 250 milyon dolarlık bir anlaşma yaptığı bilinmektedir. Bu da birim maliyetin 500.000 $ seviyelerinde olduğunu göstermektedir. Bu nedenle, daha küçük tehditler için daha maliyet etkin çözümler aranmalıdır.
Önleyici Dronlar Üzerine Yapılan Çalışmalar
Bu alanda dünya genelinde birçok firma çalışma yürütmektedir. Savaş alanında alınan sonuçların, bu sistemlerin geliştirilmesi için önemli motivasyon sağladığı söylenebilir.
Şubat 2025’te Ukrayna Savunma Bakanlığı, resmi Twitter hesabından yaptığı açıklamada, önleyici FPV dronları ile 1676 Rus dronunun etkisiz hale getirildiğini duyurmuştur. Bu rakamlara, diğer kuvvetlerin ve Rusya’nın imha ettiği dronlar, meskun mahal çatışmalarında yok edilen sistemler de eklenirse, toplam sayı oldukça yüksek seviyelere ulaşabilir. Ancak elimde kesin bir veri bulunmamaktadır.
Görüntülerde, imha edilen dronların genellikle sabit kanatlı, gözetleme amaçlı ya da kamikaze saldırıları için tasarlanmış olduğu görülmektedir. Döner kanatlı dronların imhası için de büyükten küçüğe birçok firma çalışmalarını sürdürmektedir.
Bu alanda öne çıkan firmalardan biri de Anduril Industries‘tir. Anvil adını verdikleri ürün, Lattice AI destek sistemini kullanarak, tehdit drona çarpıp etkisiz hale getirmeyi amaçlamaktadır.
Diğer ilginç bir çalışma ise Aleksey Zaitsevsky tarafından geliştirilen Interceptor adlı drondur. Pervanelerini güdüm olarak kullanarak ağ atma prensibiyle çalışmaktadır. Ağ açtıktan sonra gövdesini yeniden kullanmayı hedefleyen bu sistem, hem etki alanını artırmak hem de maliyeti azaltmak için tasarlanmıştır. Ancak bu yapı, sistemi daha kompleks hale getirdiğinden, operasyonel uygunluğu konusunda bazı şüphelerim var. Yine de yenilikçi bir yaklaşım sunduğu aşikâr.
Bu konsept çerçevesinde geliştirilen daha birçok ürün bulunmaktadır. Bazı örneklerine linklere tıklayarak ulaşabilirsiniz:
- Tytan Technologies tarafından geliştirilen sabit kanatlı önleyici dron
- AerialX firmasının geliştirdiği Sandbox ürünü
- Görüntü işleme tabanlı hedefleme yapan, kanat yapısıyla dikkat çeken bir önleyici dron
- Tek bir motorla çalışan ve dönerek ilerleyen, 300 km/s hıza ulaşabilen, dört fişek taşıyan bir önleyici dron
- Yerden elektro-optik destekli çalışan döner kanatlı bir sistem
- Marss firması tarafından geliştirilen Interceptor-MR ve Interceptor-SR ürünleri
- SpearUAV firmasının Ninox40 ürünü
- DefendTex firmasının bombaatardan fırlatılabilen Drone-40 ürünü
Tüm bu ürünleri inceledikten sonra, ihtiyaca yönelik bir önleyici dron geliştirmek için hangi kriterlere odaklanılması gerektiği konusuna geliyoruz.
Bir yanıt yazın